Astygmatyzm (nazywany również niezbornością) to jedna z najczęściej występujących wad wzroku, która dotyka znaczne grono osób na całym świecie. Często występuje w parze z krótkowzrocznością lub dalekowzrocznością. Choć nazwa brzmi skomplikowanie, astygmatyzm nie jest chorobą, lecz wadą refrakcji układu optycznego oka. Sprawia on, że patrzony obraz staje się rozmyty, zniekształcony i pozbawiony ostrości niezależnie od tego, czy patrzymy na przedmioty znajdujące się blisko, czy daleko.
Skąd się bierze astygmatyzm? Fizjologia i przyczyny
W prawidłowo zbudowanym oku rogówka ma kształt zbliżony do idealnej kuli (jak wycinek piłki nożnej). Światło przechodzące przez taką rogówkę załamuje się równomiernie we wszystkich płaszczyznach i skupia w jednym precyzyjnym punkcie na siatkówce.
U osoby z astygmatyzmem rogówka (a rzadziej soczewka oka) jest niesymetryczna i przypomina swoim kształtem piłkę do rugby. Posiada dwie różne krzywizny (tzw. południki):
- Światło przechodzące przez pionowy południk załamuje się inaczej niż światło przechodzące przez południk poziomy.
- W efekcie promienie świetlne nie skupiają się w jednym punkcie na siatkówce, lecz w dwóch różnych liniach – przed nią, za nią lub bezpośrednio na niej.
- Mózg otrzymuje niejednoznaczny, zniekształcony sygnał wzrokowy.
Najczęstsze objawy astygmatyzmu
Wielu ludzi żyje z niewielkim astygmatyzmem, nie zdając sobie z tego sprawy. Nieskorygowana wada daje jednak szereg charakterystycznych objawów:
- Zniekształcenia obrazu: Widzenie linii prostych jako falistych, trudności z odróżnianiem podobnych liter (np. O od D, H od N czy 8 od 0).
- Efekt „rozmytych punktów świetlnych” (Halo / Glare): Rozciąganie światła w szprychowate gwiazdy wokół latarni lub reflektorów samochodowych, co jest szczególnie uciążliwe i niebezpieczne podczas jazdy nocą.
- Zmęczenie oczu i głowy: Ciągłe próby mrużenia oczu i napinania akomodacji przez mózg prowadzą do przewlekłych, napięciowych bólów głowy (szczególnie w okolicy czołowej) oraz pieczenia i suchości oczu.
- Brak poczucia głębi i kontrastu: Trudności w ocenie odległości w przestrzeni oraz pogorszona ostrość widzenia po zmroku.
Dowiedz się więcej na Coopervision.pl.
Jak diagnozuje się i koryguje astygmatyzm?
Wadę rozpoznaje lekarz okulista lub optometrysta podczas standardowej badania wzroku. Do precyzyjnego pomiaru wykorzystuje się m.in. auto-refraktometr oraz mapowanie rogówki (topografię rogówki), które wyznaczają stopień niezborności podawany w dioptriach cylindricalnych oraz ich oś w stopniach ($1^\circ – 180^\circ$).
Korekcja astygmatyzmu jest w pełni skuteczna i obejmuje trzy główne metody:
- Okulary z soczewkami cylindrycznymi: Posiadają inną moc załamywania światła w zależności od osi, co pozwala na skompensowanie nieregularności rogówki.
- Toryczne soczewki kontaktowe: Specjalnie zaprojektowane soczewki ze strefą stabilizacji, dzięki której nie obracają się na oku i precyzyjnie korygują właściwą oś astygmatyzmu.
- Laserowa korekcja wzroku / Zabiegi mikrochirurgiczne: Trwałe rozwiązanie polegające na przemodelowaniu kształtu rogówki za pomocą wiązki lasera, co przywraca jej właściwą, kulistą symetrię.
Regularne badania wzroku są kluczowe, ponieważ nieleczony lub źle skorygowany astygmatyzm prowadzi do stałego obniżenia komfortu widzenia i nawracających bólów głowy. Zastosowanie właściwych soczewek torycznych lub okularów cylindrycznych natychmiast przywraca ostrość i pełen kontrast widzenia.
